Column Gilbert Heijens

Fusarium, virussen, oprukkende insecten, drogere en warmere zomers - de lijst met uitdagingen in de glastuinbouw wordt niet korter. Toch hoeft dat geen slecht nieuws te zijn: wie er goed op weet in te spelen, plukt daar juist de vruchten van. De glastuinbouw is een prachtige, innovatieve sector. De afgelopen jaren is er veel veranderd, en de uitdagingen volgden elkaar in hoog tempo op.

Toenemende ziektedruk
Denk aan (wortel)fusarium in tomaat in het verleden, waarbij enten steeds vaker het antwoord bood, maar ook corynebacterium en verticillium wat een uitdaging was. Bij paprika zien we stengelfusarium en olifantspoten, en de laatste jaren steeds meer problemen met wortelfusarium. Ook virussen speelden ons parten, zoals komkommerbontvirus, pepinomozaïekvirus (PepMV), TSWV en ToBRFV.

Meer druk vanuit insecten
Insecten spelen een steeds grotere rol. Naast vertrouwde soorten zoals trips, witte vlieg (Bemisia), luizen, tuta, galmijt en rupsen, rukken nieuwe soorten snel op: Nesidiocoris, Nezara, de bruine gemarmerde stinkwants, nieuwe luizensoorten en nieuwe soorten trips.

Innovatie als antwoord
Gelukkig is de glastuinbouw van nature innovatief. Waar het installeren van een teeltgoot ooit al een uitdaging was om een slecht wortelprofiel tegen te gaan, is dit inmiddels standaard geworden - net zoals full-led belichting dat steeds meer wordt. Elke teler past zijn kas steeds specifieker aan op de uitdagingen die daar spelen, waardoor kassen onderling steeds meer gaan verschillen. Denk aan insectengaas, vochtsturing via verneveling, dubbele schermen, en ontsmetting van al het uitgangswater inclusief regenwater.

Ook zien we tijdelijke gewaswisselingen, zoals hogedraadteelt van komkommer in plaats van tomaat. De meest actuele uitdaging is echter het omgaan met lage luchtvochtigheid in combinatie met hogere temperaturen. De etmaaltemperaturen stijgen al jaren. Noord-Europa heeft nog het voordeel van koelere nachten dan in het zuiden, en ook langs de kust blijven nachttemperaturen kouder dan in het binnenland.

Vier reacties op hitte
Op de hoge temperaturen wordt zeer verschillend gereageerd. Er zijn in feite vier opties: krijten, krijten in combinatie met verneveling, schermen, of niets doen. Algemeen is de conclusie dat niets doen de slechtste keuze is - juist schrale gewassen zijn gebaat bij enige hulp en profiteren daar het meest van. Scherm en krijt kosten uiteraard licht, maar in deze periode is er doorgaans meer dan genoeg licht beschikbaar. In landen waar hoge etmaaltemperaturen in de zomer al langer de norm zijn, wordt steeds vaker standaard verneveld en gekrijt - soms zelfs in dubbele lagen. Door daarbij vooral de windzijde te knijpen, blijft het vocht binnen en zorgt het koelend vermogen van het gewas voor een lagere temperatuur dan buiten.

Zomerscherm en drones
Ook het zomerscherm wint terrein. Dit scherm kan bij hoge instraling helemaal dicht - soms met een kleine kier - en gaat gemakkelijk weer open zodra het donkerder wordt. Ook de belangstelling voor het krijten met een drone neemt toe, om snel te kunnen inspelen op veranderende weersverwachtingen.

Conclusie
Er wordt dus heel verschillend gereageerd op de uitdagingen van vandaag. Natuurlijk spelen er ook andere thema's, zoals energie en arbeid. Duidelijk is: wie de uitdagingen het beste weet te beheersen, is de winnaar in kwaliteit en productie - en uiteindelijk in rendement. Als adviseur zijn we daarbij steeds meer een sparringpartner, om samen met de teler op al deze uitdagingen een passend antwoord te vinden.